France

De visioenen van Sarkozy

Schengen is dood, orakelt Nicolas Sarkozy, en de natiestaten bewaken maar beter zelf hun grenzen. Maar een goede oplossing is dat niet. De vluchtelingencrisis laat ons precies zien dat we meer Europa nodig hebben.

 Opgemerkte gast gisterenavond in de Antwerpse Stadsschouwburg. Nicolas Sarkozy kwam er een voordracht geven op de druk bijgewoonde nieuwjaarsreceptie van VOKA. In zijn toespraak pleitte Sarkozy voor nieuwe Europese structuren. ‘Schengen is dood,’ verkondigde hij. De enorme uitdaging van de huidige vluchtelingencrisis en de economisch malaise waarin verschillende EU-lidstaten verkeren, zijn voor hem een duidelijk toonbeeld dat de Europese instellingen niet meer werken. Verder maakte de voormalige president van Frankrijk, de bakermat van de laïcité, zich druk om het niet inschrijven van de ‘christelijke identiteit’ in de Europese grondwet.

Sarkozy trapt alvast een open deur in wanneer hij stelt dat het huidige gefragmenteerde migratiebeleid van de EU-lidstaten de vluchtelingencrisis alleen maar erger heeft gemaakt.

Sarkozy’s antwoord op het onvermogen van de Europese Unie om een uniform migratiebeleid uit te stippelen is paradoxaal genoeg meer desintegratie. Het Europa van het vrije verkeer van personen behoort volgens hem op de puinhopen van de geschiedenis. Bepaalde bevoegdheden zouden terug moeten vloeien naar de natiestaten. En de Europese lidstaten zouden terug de mogelijkheid moeten krijgen om hun landsgrenzen te sluiten.

Sarkozy staat niet alleen in zijn oproep om het Schengenverdrag te herbekijken. In de nasleep van de terreuraanslagen in Frankrijk en als antwoord op de vluchtelingencrisis pleitte N-VA-voorzitter Bart De Wever meermaals om te sleutelen aan allerlei internationale verdragen. Het Schengenverdrag, de Conventie van Genève… van de Antwerpse burgervader mag alles op de schop. De Wever ging zelfs zover om alle Europese partijen aan te schrijven. In een open brief riep hij op om mee een einde te maken aan de huidige influx van oorlogsvluchtelingen in Europa. Maar binnen Europese kringen weerklinkt dat de brief bij de verschillende leiders eerder op de lachspieren heeft gewerkt dan dat het hen heeft aangezet tot actie.

In turbulente tijden is het niet ongewoon dat beleidsmakers allerlei verworvenheden of basisrechten in vraag beginnen te stellen. Het zou niet de eerste keer zijn dat politici misbruiken van crisissituaties om bepaalde zaken naar hun hand te zetten.

In de nabije toekomst zullen we gelijke tred moeten houden met de BRICSIT-landen, een antwoord moeten formuleren op de nakende energiecrisis, de vergrijzing, de klimaatopwarming en de dreiging van het internationaal terrorisme. Wie denkt dat de verschillende Europese lidstaten op eigen houtje een antwoord kunnen bieden op de gigantische uitdagingen die Europa de komende decennia te wachten staat, maakt zichzelf iets wijs. Enkel door verdere Europese integratie en nauwere samenwerking tussen de verschillende lidstaten kunnen we onze welvaart en veiligheid garanderen in een doorgedreven geglobaliseerde wereld. Niet minder maar meer Europa is de oplossing.

De Standaard 8/01 – http://www.standaard.be/plus/20160108/avond?page=17

Een en ondeelbaar

Vrijdag 13 november, 23 uur. Ik krijg een cryptisch Whatsapp-berichtje van een vriend. ‘Het is om zeep.’

Instinctief grijp ik naar mijn laptop en surf naar enkele nieuwssites. Mijn ergste vermoeden wordt meteen bevestigd. Aanslagen in Europa. Voor de tweede keer in een jaar tijd worden onze zuiderburen getroffen door gruwelijke terreur. In de uren nadien voegen nog meer vrienden zich bij het Whatsapp-gesprek. Allen Belgische moslims. De verslagenheid is groot. Eén voor één spreekt zijn afschuw uit. Allen hopen ze dat er geen moslims achter de aanslag zitten.

Het nieuws sijpelt langzaam binnen. Na enkele uren verwoed surfen op het internet leg ik gedesillusioneerd mijn laptop naast me neer. De aanslagen dragen duidelijk de stempel van IS. Zaterdagochtend lekken de eerste details van de schietpartij in de Bataclan. Mijn maag keert om. 89 mensen, voornamelijk jongeren. In de fleur van hun leven, koelbloedig afgeslacht. ‘En voor wat?’, vraag ik me af. ‘Wat hebben zij jullie misdaan?’

Ik kan het nauwelijks bevatten.

Mijn verslagenheid slaat al snel om in woede. Woede bij zoveel onnodig bloedvergieten. Woede omdat ik weet wat komen gaat. Het is altijd hetzelfde spelletje na zulke gebeurtenissen. Politici die elkaar verdringen om toch maar de hardste uitspraken over de islam te poneren. Anderen die moslims oproepen om zich te distantiëren. Xenofoben die de aanslagen willen verhalen op alle moslims. Alsof een hele gemeenschap verantwoordelijk gehouden kan worden voor de wandaden van enkele individuen. Veel geschreeuw op sociale media en oeverloze debatten die verzanden in het eeuwige wij/zij-verhaal. L’enfer, c’est les autres.

De daders van de aanslagen zijn duidelijk geslaagd in hun opzet: extreme polarisatie. Aanvallen op moslims en moskeeën in Frankrijk kennen een piek in de weken na de terreurdaden. Niet veel later behaalt het extreemrechtse Front National een monsterscore in de eerste ronde van de regionale verkiezingen. Ook de Franse regering slaat in overdrive en president François Hollande kondigt meteen aan dat Frankrijk bombardementen zal uitvoeren op stellingen van IS in Irak en Syrië. Verschillende Europese politici roepen op om de grenzen te sluiten voor vluchtelingen. IS scoort een hattrick. Een toename van islamofobie draagt bij tot de radicalisering van ontspoorde moslimjongeren in Europa. Burgerdoden bij luchtbombardementen in de Levant en vluchtelingen die op gesloten grenzen botsen, drijven de Syrische bevolking in de armen van IS.

Represailles uitlokken door doelgerichte aanslagen op gevoelige plaatsen en het sektarisch geweld dat daarop volgde heeft IS in het Midden-Oosten geen windeieren gelegd. Die verdeel-en-heersstrategie proberen zij nu te exporteren naar onze contreien. Het is net daarom dat we moeten trachten om niet in de val te trappen van IS.

Radicalisering is een complex en gelaagd fenomeen dat je niet kunnen duiden met simplistische, ongeïnformeerde uitspraken over de islam. Evenmin door je te verschuilen achter een eenzijdig discours over discriminatie en uitsluiting. Net in deze turbulente tijden hebben we meer nood aan bruggenbouwers. In onze samenleving is er geen plaats voor extremisme, op welke manier die zich ook maar manifesteert. Het is aan ons om aan te tonen dat wij ondanks onze verschillen als samenleving een en ondeelbaar zijn. Of zoals Franklin Delano Roosevelt het zei: we have nothing to fear but fear itself.

De Standaard Avond 6/01 – http://www.standaard.be/plus/20160106/avond?page=17